buixuanlam
25-09-11, 05:42 PM
CẢM NHẬN THƠ
Có những bài thơ, sau khi đọc một hoặc vài lần, là ta đã “hiểu” tác giả nói gì, ý nghĩa của nó ra sao. Trái lại, có những bài thơ khó hiểu, thậm chí không thể hiểu nổi, trong đó có những bài thơ thuộc loại thơ “bí hiểm”, “tắc tị”, như người ta đã từng nói nhiều trên các văn đàn, trên các sách báo. Hãy không nói đến loại thơ đó. Ở đây ta bàn đến việc “cảm nhận” một bài thơ bình thường như thế nào.
Cảm nhận thơ là một quá trình bao gồm hai mặt - “cảm” và “nhận”. Hai mặt đó có thể nối tiếp nhau, có thể xen kẽ nhau, cũng có thể “hòa nhập” vào nhau, không phân tách ra được, để đi đến “nắm bắt” được bài thơ.
Bây giờ là công việc cụ thể thuộc quá trình cảm nhận thơ.
+ Có một bài thơ trong tay, trước hết, bạn hãy dùng mắt đọc lướt nhanh từ đầu đến cuối, để xem nó thuộc thể loại thơ nào (thơ bốn tiếng, năm tiếng, hay lục bát, thất ngôn, thơ cách luật hay tự do...) và cái ý chung nhất của nó là gì.
+ Tiếp theo, bạn hãy đọc to lên thành tiếng (tất nhiên đừng có “gào thét” hay “quát tháo” như các ca sĩ thời đại “toàn cầu hóa” hiện nay!) theo nhịp điệu, vần điệu, cách ngắt nhịp... đặc trưng của từng thể loại thơ đã nói; đồng thời, tai bạn hãy lắng nghe giai điệu âm thanh lên bổng xuống trầm phát ra từ cái “speaker” của bạn, với âm lượng đủ để cho một vài người nghe được, lúc đó, bài thơ sẽ tác động trực tiếp vào trực giác của bạn, và gây cho bạn một cảm giác nào đó về bài thơ (như thích thú, vui vẻ hoặc buồn thương, căm giận...).
+ Bước thứ ba là, đọc thầm thật kĩ bài thơ, rồi vận dụng trí tưởng tượng phong phú của mình, bạn hãy dựng lại những hình ảnh, biểu tượng, sự vật, sự kiện... mà tác giả miêu tả, tường thuật, kể lại trong bài, và bạn như thấy trước mắt mình một khung cảnh thiên nhiên, một con người, hay một câu chuyện... đang hiện hữu.
+ Tiếp nữa, với trí tuệ sẵn có của mình, bạn so sánh, đối chiếu, liên tưởng, suy luận... những cái có trong bài thơ với kinh nghiệm sống, những điều trải nghiệm, những hiểu biết... của bạn, để rút ra một nhận xét, một kết luận, một bài học... về xã hội, về thiên nhiên, hay chính cuộc đời của bạn.
+ Cuối cùng, bạn hãy quay lại với bài thơ một lần nữa, xem những điều mình khẳng định trên kia là chắc chắn hay chưa.
Thế là bạn đã hoàn toàn chiếm lĩnh được bài thơ rồi đó!
BÙI XUÂN LÂM
Có những bài thơ, sau khi đọc một hoặc vài lần, là ta đã “hiểu” tác giả nói gì, ý nghĩa của nó ra sao. Trái lại, có những bài thơ khó hiểu, thậm chí không thể hiểu nổi, trong đó có những bài thơ thuộc loại thơ “bí hiểm”, “tắc tị”, như người ta đã từng nói nhiều trên các văn đàn, trên các sách báo. Hãy không nói đến loại thơ đó. Ở đây ta bàn đến việc “cảm nhận” một bài thơ bình thường như thế nào.
Cảm nhận thơ là một quá trình bao gồm hai mặt - “cảm” và “nhận”. Hai mặt đó có thể nối tiếp nhau, có thể xen kẽ nhau, cũng có thể “hòa nhập” vào nhau, không phân tách ra được, để đi đến “nắm bắt” được bài thơ.
Bây giờ là công việc cụ thể thuộc quá trình cảm nhận thơ.
+ Có một bài thơ trong tay, trước hết, bạn hãy dùng mắt đọc lướt nhanh từ đầu đến cuối, để xem nó thuộc thể loại thơ nào (thơ bốn tiếng, năm tiếng, hay lục bát, thất ngôn, thơ cách luật hay tự do...) và cái ý chung nhất của nó là gì.
+ Tiếp theo, bạn hãy đọc to lên thành tiếng (tất nhiên đừng có “gào thét” hay “quát tháo” như các ca sĩ thời đại “toàn cầu hóa” hiện nay!) theo nhịp điệu, vần điệu, cách ngắt nhịp... đặc trưng của từng thể loại thơ đã nói; đồng thời, tai bạn hãy lắng nghe giai điệu âm thanh lên bổng xuống trầm phát ra từ cái “speaker” của bạn, với âm lượng đủ để cho một vài người nghe được, lúc đó, bài thơ sẽ tác động trực tiếp vào trực giác của bạn, và gây cho bạn một cảm giác nào đó về bài thơ (như thích thú, vui vẻ hoặc buồn thương, căm giận...).
+ Bước thứ ba là, đọc thầm thật kĩ bài thơ, rồi vận dụng trí tưởng tượng phong phú của mình, bạn hãy dựng lại những hình ảnh, biểu tượng, sự vật, sự kiện... mà tác giả miêu tả, tường thuật, kể lại trong bài, và bạn như thấy trước mắt mình một khung cảnh thiên nhiên, một con người, hay một câu chuyện... đang hiện hữu.
+ Tiếp nữa, với trí tuệ sẵn có của mình, bạn so sánh, đối chiếu, liên tưởng, suy luận... những cái có trong bài thơ với kinh nghiệm sống, những điều trải nghiệm, những hiểu biết... của bạn, để rút ra một nhận xét, một kết luận, một bài học... về xã hội, về thiên nhiên, hay chính cuộc đời của bạn.
+ Cuối cùng, bạn hãy quay lại với bài thơ một lần nữa, xem những điều mình khẳng định trên kia là chắc chắn hay chưa.
Thế là bạn đã hoàn toàn chiếm lĩnh được bài thơ rồi đó!
BÙI XUÂN LÂM